Hakemlere Notlar

Dergi Hakkında

Kemal Tahir Çalışmaları “Kafademi Bilimsel Araştırma ve Geliştirme Kooperatifi” tarafından 2026 yılında yayımlanmaya başlamıştır.
Kemal Tahir Çalışmaları, yılda iki kez yayımlanan uluslararası ve hakemli bir dergidir.
Dergi, bağımsız bir editör ekibi tarafından hazırlanmaktadır.

Kemal Tahir Çalışmaları’na gönderilecek çalışmalar;

Değerlendirilmek üzere gönderilen bütün çalışmalar öncelikle baş editör sonra da alan editörleri tarafından amaç, konu, içerik, sunuş tarzı ve yazım kurallarına uygunluk yönlerinden incelenmektedir.
Hakemlere ancak ön değerlendirme kriterlerini karşılayan çalışmalar gönderilmektedir.
Editörler, hakem değerlendirmesinden önce bir çalışmayla ilgili gerekli durumlarda uzman görüşü (anonymous readers) alabilirler. Editörler, kararlarını söz konusu uzman görüşlerine dayalı olarak da verebilirler.

Baş editör ve alan editörü ön değerlendirmesi tamamlanan çalışmalar alandan iki hakeme gönderilir. Hakem değerlendirmelerinde görüş ayrılığı söz konusu olursa üçüncü bir hakemin görüşüne başvurulur.
Hakemlerden gerek Novipress sistemindeki değerlendirme formunda mevcut bulunan gerekse de bulunmayan hususlarda görüşlerini detaylı, açık ve bilimsel bir tarzda belirtmeleri beklenmektedir.

Kemal Tahir Çalışmaları‘nda yazar ve editörler arasındaki bütün yazışmalar şeffaf bir şekilde yürütülür. Yalnız, editörler ile hakemler arasındaki iletişim ve yazışmalar yazarlarla paylaşılmaz. Yazarlara gönderilen raporlarda da hakemlerin isimleri hiçbir şekilde yer almamaktadır.
Hakem, çalışmayla ilgili etik sorunlar, veri bütünlüğü ve akademik çatışma sorunları olduğunu düşünüyorsa bu hususları editörlerle mutlaka paylaşır/ paylaşmalıdır.
Bütüncül ve tutarlı bir değerlendirme sürecinin yanı sıra yazara akademik anlamda daha iyi katkı sağlamak adına editörler, hakemlerden birbirlerinin raporlarına öneride bulunmasını isteyebilir. Bu durumda da hakemlerin isimleri birbirlerine bildirilmez.

Hakem seçiminde pek çok faktör rol oynamaktadır. Deneyim, çalışma alanının uygunluğu, hakemle ilgili editörlerin daha önceki deneyimleri gibi unsurlar hakem seçimindeki en belirleyici etmenlerdir.
Yazar/ yazarlar, çıkar çatışması gerekçesiyle bazı hakemlere çalışmasının gönderilmemesini isteyebilir.
Hakem listesi her sayıyla birlikte editörya tarafından periyodik olarak değerlendirilir ve yenilenir.

Hakem; ilk olarak kendisine gönderilen elektronik postayı kontrol etmeli, elektronik postada iletilen linke girerek Novipress sistemine sorunsuz bir şekilde erişebildiğinden emin olmalıdır.
Hakem, çalışma için öngörülen değerlendirme süresini ve çalışmanın konusunun kendisine uygunluğunu göz önünde bulundurarak elektronik posta ile kendisine iletilen hakemlik teklifini cevaplamalıdır.
Eğer hakem çıkar çatışmasından dolayı (yazar, kurum, finansör vs.) adil davranamayacağını düşünürse çalışmayı değerlendiremeyeceğini editörlere bildirmelidir.
Hakem kendisine iletilen Editör Mektubunu dikkatlice okumalıdır. Zira editörün hakemden özel bir talebi söz konusu olabilir (çalışmanın sadece yöntem kısmının değerlendirilmesini istemek gibi).
Eğer hakem çalışmayı değerlendirirken bir başkasından destek aldıysa bu kişinin ismini de editöre bildirmesi talep edilmektedir. Dergi editörlüğü söz konusu kişinin isminin de hakem olarak yer almasının etik olacağını düşünmektedir.

Hakem, değerlendirmesini yaparlarken özellikle şu sorulara yoğunlaşmalıdır;
- Çalışma alandaki bilgi birikimine orijinal/özgün katkı sağlamakta mıdır?
- Çalışma bilimsel açıdan güncel midir?
Hakem değerlendirmelerinin eleştirel ve yansız olması beklenmektedir.
Hakemlerden sadece metin merkezli bir değerlendirme yapmaları, yazarın/yazarların yetersizlikleri ile ilgili ifadelerden kaçınmaları beklenmektedir.
Hakemden sadece değerlendirme formu üzerindeki derecelendirmeleri işaretlememesi, olumsuz görüşlerini detaylandırması, gerekçelerini belirtmesi beklenmektedir. Özellikle olumsuz görüş bildiren hakem, değerlendirmeleriyle yazara çalışmasının zayıf yönlerini ve ret gerekçelerini sunmalıdır.
Editör, hakem raporlarında yer alan yazım yanlışlarına, yazarı/yazarları yetersiz gören ifadelere, kaba yahut tahkir veya tezyif barındıran ibarelere ve bilgi hatalarına müdahale etmektedir.

Bir çalışmanın değerlendirilebilmesi için hakemlere 30 günlük süre verilmektedir.
Eğer hakem, çalışmayı söz konusu süre içinde değerlendiremeyecekse editörden ek süre isteyebilir ya da editöre süre yetersizliği nedeniyle çalışmayı değerlendiremeyeceğini bildirebilir. Böylece yazarın süre kaybına uğramasının önüne geçilebilir ve editöre yeni hakem tayini için yeterli süre sağlanmış olur.

Çıkar çatışması gerekçesiyle yazar belli kişilerin hakem olmamasını isteyebilir.
Ayrıca editör şu durumlarda hakemlere değerlendirme göndermemektedir:
- Yazarın/ yazarların daha önce ortak çalışma yayımladığı hakemlere
- Yazarın/ yazarların çalışmalarının ön okumalarında yardımcı olmuş hakemlere
- Yazarın/ yazarların daha önceden sorunu olduğu bilinen hakemlere
- Çalışmanın yayımlanmasından finansal fayda sağlayacak hakemlere
- Yazar ile aynı kurumda çalışan (üniversitelerde aynı bölümdeki) hakemlere
Editörün bahsedilen bütün unsurları bilmesinin mümkün olmaması sebebiyle hakemlerden adil bir değerlendirme yapmalarına engel olacak durumları editöre bildirmeleri beklenmektedir.

Editör bir çalışmayla ilgili ne kadar gayret gösterse de yayın politikasına aykırılıkları, etik sorunları fark edemeyebilir. Alan uzmanı hakemlerin bu durumlarla karşılaştıklarında editörü uyarmaları oldukça önemlidir.

Yayımlanma kararı verilen bir çalışmanın nihai hâli, sadece çalışmayı tekrar görmek isteyen hakeme gönderilir.
Hakem bir çalışma yayımlandıktan sonra kendi görüşlerinin çalışmada tamamen yansıtılmadığını görebilir. Diğer hakemlerin farklı görüşte bulunmaları, editörün de bu görüşleri dikkate almış olması mümkündür. Bu durumda çalışmayı değerlendiren hakemin talebi doğrultusunda diğer hakemlerin görüşleri kendisine gönderilebilir.
Hakemlerin önerilerine göre editör aşağıdaki yollardan birini izler:
- Kısmi veya önemli düzeyde değişiklik talebiyle çalışmayı yayıma kabul edebilir.
- Yazardan/yazarlardan hakem görüşlerine uygun olarak çalışmasını düzenlemesini isteyip yeni bir değerlendirme süreci başlatabilir.
- Çalışmayı reddedebilir.
Hakemler hazırladıkları raporlarda, çalışmanın yayımlanması veya yayımlanmaması durumuyla ilgili kesin bir kanaat bildirebilirler. Fakat editörler, çalışmayı değerlendiren hakemlerin karşıt görüşleri üzerinden bir karar vereceklerdir. Editörler bu hususta kabul veya ret veren hakemlerin sayısına değil, hakemlerin veya yazarların tezlerinin güçlülüğüne bakmaktadırlar. Editörler, değerlendirme formundaki soruların evet, hayır şeklinde cevaplanmış raporlardan ziyade güçlü, gerekçeleri sunulmuş önerme içeren raporları dikkate almaktadırlar.