Esir Şehir Serisi: Kemal Tahir’in Düşünen Metni

Öz

Kemal Tahir’in Esir Şehir serisi olarak bilinen Esir Şehrin İnsanları ve Esir Şehrin Mahpusu romanları ele aldığı tarihsel dönem üzerinden ilerleyen tarih, toplum ve insan doğası üzerine katmanlı, karmaşık ve çok boyutlu tartışmalar içeren bir anlatı evrenine sahiptir. Dönemin kanonik yapıtlarıyla Esir Şehir serisi karşılaştırmalı bir okumaya tabi tutulduğunda ise benzerliklerden ziyade ayrım noktalarının ortaya çıkması söz konusudur. Roman serisi ele aldığı Mütareke İstanbul’unun insani ve toplumsal panoramasını çizmesi açısından tarihsel dönem itibariyle Millî Mücadele roman geleneğine dahil edilebilir. Romanlar dönem anlatılarıyla yakınlık ve temas noktalarına sahip olsa da Kemal Tahir metninin dönem romanlarından belirgin ve çarpıcı farklılıkları göze çarpar. Bu çalışma Kemal Tahir roman serisinin büyük oranda hapishane mekânsal bütünlüğüne ve mahkûm olma deneyimine yer vermesinden dolayı dönemin anlatı geleneğinden keskin bir kopuşla birlikte aykırı ve özgün bir noktada yer aldığı hususunun altını çizmektedir. Bu düşünsel ve sanatsal ayrım noktalarının ise roman serisini esaret, kapatılma, hürriyet, tarihi gerçeklik ve insan doğası gibi kavramlar üzerine düşünen bir metin haline getirdiği görülmüştür.